17 Maj

Sód i potas w diecie nadciśnieniowców

Sód jest niezbędnym pierwiastkiem potrzebnym naszemu organizmowi do prawidłowego funkcjonowania. Jak nadmiar sodu wpływa na ciśnienie krwi? Potas, podobnie jak sód, również jest niezbędny i pełni wiele istotnych funkcji. Czy zwiększone spożycie potasu ma wpływ na redukcję wartości ciśnienia?

Sód, jak każdy pierwiastek w naszym organizmie, pełni szereg istotnych funkcji. Jest niezbędny w procesach regulacji ciśnienia osmotycznego w płynach ustrojowych, zapobiega odwodnieniu, co jest ważne dla chorych przyjmujących moczopędne leki hipotensyjne. Jego nadmiar jest szkodliwy, powodując wiele zaburzeń. Trudno go uniknąć, ponieważ jest bardzo rozpowszechniony w produktach spożywczych. Dostarczamy go z żywnością tylko w 10 procentach. Głównym źródłem sodu w naszej diecie jest chlorek sodu, czyli sól kuchenna.

W żywieniu ewolucyjnych przodków człowieka przez miliony lat zawartość soli nie była wyższa niż 1 g/dobę, co oznacza, że współcześni ludzie są genetycznie przystosowani do niskosodowej diety. Od kilku tysięcy lat, wraz z rozwojem rolnictwa, zaczęto dodawać sól do żywności, co spowodowało znaczne przekroczenie zapotrzebowania na ten pierwiastek w diecie. Obecnie spożycie soli w wielu krajach wynosi 9-12 g/dobę, a jej zalecana podaż to 5-6 g/dobę.

Jak sód wpływa na ciśnienie tętnicze krwi?

Przeprowadzono wiele badań potwierdzających, że nadmierna ilość soli w diecie wpływa na wzrost ciśnienia, a jej zbyt wysokie spożycie może być przyczyną oporności nadciśnienia na leczenie. Udowodniono, że redukcja sodu do ok. 5 g/dobę powoduje spadek skurczowego ciśnienia tętniczego o 1-2 mm Hg u osób normotensyjnych i obniżenie o 4-5 mm Hg u nadciśnieniowców. Faktem jest, że dzięki zmniejszeniu spożycia soli w diecie możliwa jest redukcja liczby i dawek leków hipotensyjnych. Dzieje się tak zazwyczaj w przypadku osób bardziej wrażliwych na działanie sodu: ludzi rasy czarnej, osób starszych, pacjentów z cukrzycą, zespołem metabolicznym oraz przewlekłą chorobą nerek.

Według Polskiego Towarzystwa Nadciśnienia Tętniczego (PTNT), Europejskiego Towarzystwa Kardiochirurgicznego (ESC) oraz Europejskiego Towarzystwa Nadciśnienia Tętniczego (ESH) ograniczenie spożycia soli jest nieodłącznym elementem profilaktyki nadciśnienia tętniczego. Ponadto redukcja sodu w diecie pozwala obniżyć ryzyko incydentów sercowo-naczyniowych, co wykazała długoterminowa obserwacja w badaniu Trials of Hypertension Prevention (TOHP).

Zaleca się zatem zrezygnować z:

  • dosalania potraw (podczas gotowania, a także nie należy stawiać solniczki na stole),

  • produktów przetworzonych, w szczególności wędzonych, z puszki, wędlin,

  • słonych przekąsek – chipsów, krakersów, orzeszków solonych,

tym bardziej, że brakuje danych, które mówiłyby, że ograniczenie spożycia soli może działać szkodliwie na organizm.

Czy nadciśnieniowcy mają wiedzę na temat diety niskosodowej i czy się do niej stosują?

W badaniu wzięło udział 51 osób z nadciśnieniem. Większość z nich miała nadwagę, kilkanaście osób prawidłowe BMI, kilka otyłość I i II stopnia. Analizowano wiedzę żywieniową i praktyczne stosowanie się do zaleceń ograniczenia spożycia soli kuchennej. Wyniki pokazały, że mają oni zadowalającą wiedzę na temat jadłospisu niskosodowego, a mimo to większość z nich świadomie nie przestrzega żadnej diety. Oprócz tego ankietowani wykazali się słabą wiedzą na temat produktów o niskiej zawartości soli.

W kolejnym badaniu zatytułowanym „Czy osoby dorosłe z nadciśnieniem tętniczym stosują dietę niskosodową?”, w którym wzięły udział 33 osoby z pierwotnym nadciśnieniem tętniczym i u których wykluczono obecność współistniejących schorzeń, tj. cukrzycy, hiperlipidemii, choroby niedokrwiennej serca dobowa obserwacja i wywiad żywieniowy potwierdziły, iż badani nie stosowali się do zaleceń żywieniowych. Spożycie sodu przez pacjentów było zbyt wysokie, przy jednoczesnej zbyt niskiej podaży potasu, wapnia i magnezu.

Co z potasem?

Potas, podobnie jak sód, bierze udział w procesach regulacji ciśnienia osmotycznego w płynach ustrojowych. Pomaga sterować pracą nerek. Jego niedobór jest rzadko obserwowany u ludzi zdrowych stosujących zbilansowaną dietę, ponieważ optymalną ilość tego pierwiastka zapewnia pożywienie.

Gdzie znajdziemy potas?

Odpowiednią podaż potasu można zapewnić spożywając dużą ilość warzyw i owoców, ponieważ stanowią one główne źródło tego pierwiastka. W tym przypadku niekonieczna staje się jego suplementacja. Odwrotna sytuacja może dotyczyć pacjentów z nadciśnieniem przyjmujących diuretyki, które działając moczopędnie mogą powodować obniżenie stężenia potasu w organizmie. Istotną rolę wówczas odgrywa sód, którego ograniczenie hamuje wydalanie potasu z moczem.

Jak potas wpływa na ciśnienie tętnicze krwi?

Zwiększone spożycie potasu powoduje obniżenie ciśnienia tętniczego na co wskazują kolejne badania. W metaanalizie obejmującej 33 badania uzyskano spadek wartości ciśnienia skurczowego średnio o 4,4 mm Hg i rozkurczowego o 2,5 mm Hg dla osób z nadciśnieniem oraz odpowiednio 1,8 i 1,0 mm Hg dla osób z prawidłowym ciśnieniem. Na podstawie tych wyników można potwierdzić, że wzrost podaży potas w diecie ma istotny wpływ zarówno w prewencji, jak i w leczeniu nadciśnienia, powodując u pacjentów redukcję leków hipotensyjnych.

Dane epidemiologiczne zwracają uwagę na zależność między niskim spożyciem potasu, a wzrostem ciśnienia tętniczego i udarem mózgu. W badaniach udowodniono, że mniejsze wydalanie potasu z moczem o 50 mmol/dobę powodowało zwiększenie ciśnienia skurczowego o 5 mm Hg i rozkurczowego o 3 mm Hg. Wykazano również dobroczynne działanie potasu w powikłaniach narządowych oraz regresji zmian w układzie naczyniowym. Zostało potwierdzone, że pod wpływem wzrostu podaży potasu w diecie u nadciśnieniowców ryzyko pojawienia się udaru mózgu jest mniejsze o 22% a śmiertelności spada o 40%.

Zaleca się, aby dzienne spożycie potasu wynosiło 4,7 g, czyli 120 mmol/dobę (American Heart Association) dla osób z nadciśnieniem oraz poniżej 4,7 g dla osób z dodatkowymi przypadłościami (cukrzyca, niewydolność nerek, serca lub nadnerczy). Zwiększone spożycie warzyw i owoców wydaje się być najlepszą metodą na pokrycie jego dziennego zapotrzebowania. Ważne jest, aby ten pierwiastek, jeśli to możliwe, pochodził z naturalnych źródeł, które ponadto uzupełnią jadłospis o inne związki mineralne i witaminy.

Twój komentarz




POKAŻ