16 Maj

Jaka dieta w nadciśnieniu tętniczym?

Sposób odżywiania ma kluczowe znaczenie w profilaktyce i leczeniu nadciśnienia tętniczego, a zmiana stylu życia może okazać się w niektórych przypadkach główną, a czasami jedyną formą leczenia hipotensyjnego. Ponadto stosowanie odpowiednio zbilansowanej diety niesie za sobą wiele dodatkowych korzyści, takich jak: normalizacja masy ciała, zmniejszenie stężenia cholesterolu całkowitego, frakcji LDL cholesterolu i triglicerydów, co zmniejsza ryzyko wystąpienia incydentów sercowo-naczyniowych.

Jaka dieta będzie najlepsza?

Istnieje wiele rodzajów diet, ale rozsądnym wyborem przy redukcji ciśnienia jest wzorzec żywieniowy, na który składa się szereg zasad, których skuteczność została poparta wieloma badaniami. Każdy zbilansowany jadłospis powinien zapewnić odpowiednią podaż wszystkich makroskładników, witamin, a także składników mineralnych. W początkowym etapie dietoterapii bardzo ważna jest współpraca pacjenta z dietetykiem.

Polskie Towarzystwo Nadciśnienia Tętniczego (PTNT) rekomenduje stosowanie diety DASH (Dietary Approaches to Stop Hypertension) w profilaktyce oraz leczeniu nadciśnienia tętniczego. W swojej pierwotnej odmianie charakteryzowała się ona wykluczeniem mięsa, ale została uzupełniona o wyroby zwierzęce, aby akceptowali ją nie tylko wegetarianie.

Na czym polega dieta DASH?

Główne założenia modelu DASH:

  • Tłuszcze roślinne pochodzące głównie z jednonienasyconych kwasów tłuszczowych (oliwa z oliwek, orzechy), w mniejszej ilości wielonienasyconych kwasów tłuszczowych (ryby),

  • Ograniczenie tłuszczu zwierzęcego (kwasy tłuszczowe nasycone i typu trans),

  • Białko (głównie pochodzenia zwierzęcego, o niskiej zawartości tłuszczu: maślanki, kefiry, jogurty naturalne, chude twarogi, ryby morskie, owoce morza, w mniejszej ilości drób, cielęcina),

  • Węglowodany złożone w postaci pełnoziarnistych produktów zbożowych (chleb razowy, ryż brązowy, gruba kasza, warzywa, w tym nasiona roślin strączkowych, owoce),

  • Wyeliminowanie cukrów prostych (słodycze, słodzone napoje gazowane),

  • Ograniczenie podaży sodu a zwiększenie dodatku ziół i przypraw do potraw (czosnek, cebula, pieprz),

  • Jadłospis bogaty w wapń, potas, magnez, cynk, miedź, żelazo, foliany, a także witaminę D (badania pokazują, że jej zbyt niskie stężenie w organizmie wiąże się ze wzrostem poziomu hormonów wydzielanych przez tarczycę, co może być przyczyną nadciśnienia).

Pacjent stosujący dietę DASH uzyskuje następujące korzyści pochodzące z dziennej racji pokarmowej:

  • Białko: 18% energii diety (ok. 1-1,2 g/kg masy ciała),

  • Tłuszcz ogółem: 27% energii diety (w tym nasycone kwasy tłuszczowe 6-10% energii diety),

  • Węglowodany: 55% energii diety (w tym błonnik pokarmowy – 30 g),

  • Udział cholesterolu nie powinien przekraczać 300 mg (w przypadku pacjentów z hipercholesterolemią 150-200 mg),

  • Sód: 2300 mg (ilość odpowiada 1 łyżeczce soli kuchennej),

  • Potas: 4700 mg,

  • Wapń: 1250 mg,

  • Magnez: 500 mg.

Skuteczność potwierdzona badaniami

Dowodem na skuteczność powyższego wzorca żywieniowego w obniżaniu ciśnienia są wyniki wieloośrodkowego badania z randomizacją DASH, w którym wzięło udział 459 osób z prawidłowym ciśnieniem oraz nadciśnieniem tętniczym, niestosujących leczenia farmakologicznego. W eksperymencie zastosowano 3 rodzaje diet:1 – dieta typowo amerykańska (grupa kontrolna), 2 – dieta o zwiększonej ilości warzyw i owoców, 3 – dieta DASH o zwiększonej ilości warzyw, owoców, niskotłuszczowych produktów mlecznych, zawierająca pełnoziarniste produkty zbożowe, chudy drób, ryby, orzechy, ograniczająca spożycie tłuszczu, czerwonego mięsa, słodyczy i słodzonych napojów. Dla wszystkich pacjentów podaż sodu wynosiła – 3000 mg/dobę. Po ośmiotygodniowej obserwacji odnotowano następujące wyniki: osoby stosujące dietę 2 uzyskały spadek ciśnienia – skurczowego o 2,8 mm Hg i rozkurczowego o 1,1 mm Hg w porównaniu z osobami spożywającymi dietę 1 (grupa kontrolna). Najlepsze rezultaty osiągnęli pacjenci stosujący dietę 3 (DASH). Efekt hipotensyjny dla ciśnienia skurczowego wynosił 5,5 mm Hg, a rozkurczowego 3 mm Hg. U pacjentów tych zaobserwowano również zmniejszenie stężenia cholesterolu całkowitego (w tym LDL i triglicerydów). Stosowanie diety DASH jest najlepszym rozwiązaniem dla chorych z nadciśnieniem, bo nie tylko pomaga obniżyć ciśnienie, ale również poprawia parametry biochemiczne krwi.

Czy istnieje inna, skuteczna dieta na nadciśnienie?

Bardzo podobnymi cechami w porównaniu z dietą DASH charakteryzuje się dieta śródziemnomorska, której stosowanie również powoduje redukcję ciśnienia u pacjentów. W Polsce jest uznawana za jedną z najzdrowszych diet (Ministerstwo Zdrowia). Niższe wartości ciśnienia i mniejszy jego wzrost z wiekiem obserwuje się także u osób na dobrze zestawionej diecie wegetariańskiej.

Praktycznym rozwiązaniem, opracowanym przez dietetyków, przy właściwym wyborze żywności w życiu codziennym jest zastosowanie tzw. diety zrównoważonej na podstawie wielkości porcji produktów. Zmniejsza ona ryzyko chorób serca, przeciwdziała otyłości, cukrzycy, nadciśnieniu tętniczemu, niektórym chorobom nowotworowym. Jej komponowanie oparte jest na układaniu jadłospisu bez liczenia kalorii, co może okazać się dobrym sposobem dla pacjentów negatywnie nastawionych do reżimu dietetycznego. Artykuły spożywcze podzielono na 5 grup (zależnie od wartości odżywczej), które uszeregowano w porcje na podstawie ich wielkości tak, aby dieta była zróżnicowana. Ogólny podział produktów na 5 grup wygląda następująco:

  • Grupa I - produkty zbożowe i ziemniaki: 2-4 porcji dziennie

  • Grupa II - ryby, mięso, produkty zamienne (np. jajka, rośliny strączkowe): 2-3 porcji dziennie)

  • Grupa III – mleko i jego przetwory: 2-3 porcji dziennie

  • Grupa IV – produkty tłuszczowe i cukry: 1-3 porcji dziennie

  • Grupa V – warzywa i owoce: 3-4 porcji owoców i 4-5 warzyw

Główną zasadą diety zrównoważonej jest wykorzystanie szerokiego asortymentu z każdej grupy produktów spożywczych. Zaleca się zwiększone spożycie: warzyw, owoców, przetworów zbożowych z pełnego ziarna, brązowego ryżu, płatków śniadaniowych (szczególnie owsianych i jęczmiennych), nasion roślin strączkowych oraz wielonienasyconych kwasów tłuszczowych (zwłaszcza pochodzących z ryb). Należy ograniczyć alkohol, nie dosalać potraw, wypijać 1,5-2 litrów wody dziennie, jeść 5 posiłków regularnie w ciągu dnia. Powinno się ograniczyć podaż: tłuszczów nasyconych, cukru i słodyczy, białego pieczywa i przetworów z białej mąki.

 

Twój komentarz




POKAŻ